Nova+Paradigma

New Paradigm of Thinking by Nikola Grujicic…

Da li će izraelski gas stići i do Evrope?

Komentariši

Tokom perioda 2009.-2010. američka kompanija Noble Energy uspela je da u oblasti istočnog Mediterana otkrije dva veoma važna gasna nalazišta: Tamar i Levijatan, sa procenjenim rezervama gasa od 307, odnosno 621 milijardi kubnih metara. Zahvaljujući navedenim otkrićima, Izrael iznenada postaje potencijalni izvoznik gasa u regionu, ali i šire. Nakon nesuglasica oko udela u vlasništvu, ostvarenih – pa poništenih dogovora, kao i otpora nekih susednih arapskih zemalja, ugovori o izvozu izraelskog gasa počinju da se umnožavaju. Da li će gasni resursi istočnog Mediterana doprineti pomirenju između sukobljenih strana i da li je moguće da se mediteranskim gasom delimično izvrši i diverzifikacija evropskog snabdevanja?

Oblast istočnog Mediterana prepuna je preokreta i višestruko zakomplikovanih odnosa kada je u pitanju energetska stabilnost regiona. Sa jedne strane, izvoznici fosilnih goriva (Egipat) postaju uvoznici, sa druge strane uvoznici (Izrael i Kipar) počinju pregovore o izvozu, tako da egipatski gasovodi možda čak počnu sa transportovanjem gasa u suprotnom smeru. Istovremeno, između mediteranskih država, ali i među kompanijama postoje brojni sporovi o vlasništvu nad gasnim nalazištima, dok i onda kada eksploatacija najzad počne, gasovodi moraju preći preko teritorije neke od zemalja sa kojom je država proizvođač u sukobu (Palestina-Izrael), pa sve postaje dodatno komplikovano. Na sve to treba dodati i rat u Siriji, nedostatak interkonekcija između nacionalnih elektroprivreda, kao i činjenicu da se ogromne količine el. energije na toj teritoriji dobijaju upravo iz fosilnih goriva. Na kraju, kada se sve ipak dogovori i ugovori o kupovini gasa definišu, postoji mogućnost da dođe do protesta stanovništva zbog trgovinske saradnje sa državom, koja se smatra za neprijatelja. Da li će težnja ka energetskoj stabilnosti uspeti da dovede i do neke nove političke stabilnosti u regionu, inspirisane – ako ništa drugo – a ono interesom za sopstvenom energetskom stabilnošću ostaje da se vidi.

Od najskorijih ugovora o izvozu izraelskog gasa možemo izdvojiti ugovor sa Jordanom, kojim bi se tokom narednih 15 godina isporučila količina u vrednosti 15 milijardi dolara. Takođe, postoje i ugovori o isporukama gasa za Egipat u trajanju od 3 godine, a u vrednosti od 2,5 milijardi dolara, kao i predlog da Izrael isporuči gas španskoj kompaniji Union Fenosa Gas, koja u Egiptu ima pogon za proizvodnju tečnog gasa. Ugovorom bi se tokom perioda od 15 godina isporučilo oko 70 milijardi kubika gasa, naravno pod uslovom da i cena bude odgovarajuća, jer Mediteranom već krstare tečni gas iz Alžira i Katara, a postoje tendencije da drugi proizvođači tečnog gasa istočno od Sueckog kanala uđu u igru.

Svemu ovome treba dodati i mogućnost da se u regionu istočnog Mediterana pokrenu značajne investicije u obnovljive izvore energije. Primera radi, egipatski ministar energetike je najavio 45 milijardi dolara investicija u obnovljive izvore tokom naredne decenije, kako bi se umanjio udeo od 90%, koji fosilna goriva imaju u proizvodnji el. energije u toj državi.

Sa druge strane, Izrael je zainteresovan čak i za vlasnički udeo u kiparskom nalazištu Aphrodite, ukupnog kapaciteta oko 200 milijardi kubnih metara gasa. Budući da je očekivano da će izraelski susedi ipak koliko-toliko diverzifikovati snabdevanje, koje im je neophodno barem zbog socijalnog mira i otpora ka potpunoj energetskoj zavisnosti od države sa kojom postoje određene političke tenzije, postoji mogućnost da se izraelski gas nakon 2016.-2017. godine (kada počinje eksploatacija i drugog nalazišta Levijatan) početi da traži put ka evropskom tržištu. Da li će to biti izvodljivo i kojim putem je moguće da izraelski gas stigne do Evrope, kao i da li će prethodno morati da se prebaci u tečno stanje, ostaje da se vidi. U svakom slučaju, količine koje bi se mogle proizvesti i dopremiti do Evrope ne bi mogle biti potpuna zamena za ruski gas, ali bi ipak uz druge mogućnosti koje se najavljuju, doprinele manjoj zavisnosti Evrope od ruskog gasa.

Advertisements

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava /  Promijeni )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Odjava /  Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava /  Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava /  Promijeni )

Povezivanje na %s